“`html
ABD’nin Bütçe Krizi: Ekonomik Verilerin Gecikmesi ve Etkileri
ABD federal hükümetinin, Kongre’deki bütçe anlaşmazlığı nedeniyle 1 Ekim’de kapanmasının 25. gününe girmesi, ülke ekonomisiyle ilgili önemli resmi verilerin akışını olumsuz etkiliyor.
Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), haftalık işsizlik maaşı başvuru verileri ile 3 Ekim’de açıklanması planlanan tarım dışı istihdam raporunu paylaşamadı. BLS, enflasyon verileri konusunda da önemli bir gecikme yaşadı; özellikle önceki hafta yayınlanması beklenen Üretici Fiyat Endeksi verileri açıklanmadı.
Öte yandan, tüketici enflasyonu verileri, geçtiğimiz günler içinde gecikmeli olarak duyuruldu. Eylül ayı için Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), aylık %0,3 ve yıllık %3 artış göstererek beklenilen seviyenin altında kalmış durumda. Ayrıca, enerji ve gıda fiyatlarını hariç tutarak hesaplanan çekirdek enflasyon da aylık %0,2 ve yıllık %3 oranlarıyla beklentilerin gerisinde gerçekleşti.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu verilere ilişkin değerlendirmesinde, enflasyonun ABD Başkanı Donald Trump’ın ekonomi politikaları sayesinde belirlenen piyasa beklentilerinin altında kaldığını özellikle vurguladı ve “Hükümetin kapalı kalmasını isteyen Demokratlar, muhtemelen ekim ayı enflasyon raporunu yayınlatmayacak ve bu, iş dünyasını, piyasalara ve aileleri kargaşaya sürükleyecek.” dedi.
Alternatif Verilerin Önemi
Resmi verilere erişim zorluğu sebebiyle, alternatif kaynaklardan elde edilen veriler aracılığıyla istihdam piyasasının durumuna dair bilgi elde edilmeye çalışılıyor. Örneğin, ADP Araştırma Enstitüsü’nün özel sektör istihdam raporu ve Challenger, Gray & Christmas tarafından hazırlanan işten çıkarma raporu gibi çalışmalara yönelindi.
ADP raporuna göre, Eylül ayında ABD’de özel sektör istihdamı, beklenenin aksine 32 bin kişilik bir düşüş sergiledi. Ayrıca, ABD’de işverenler tarafından belirtilen işten çıkarmaların sayısı, bu yılın ocak-eylül döneminde 946 bin 426’ya ulaşarak 2020 yılından bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
Fed’in Bej Kitap raporları, son haftalarda tüketici harcamalarının azalma eğilimine girdiğini ortaya koydu.
Fed’in Risk Dengelemesi
BLS tarafından son olarak açıklanan verilere göre, ABD’nin tarım dışı istihdamı, Ağustos ayında 22 bin kişilik bir artış kaydederken işsizlik oranı %4,2’den %4,3’e yükseldi.
Fed Başkanı Powell, istihdamda yukarı yönlü risklerin artma ihtimaline dikkat çekerek bunun risk dengesi değerlendirmesini etkilediğini belirtti. Powell ayrıca, istihdam ve enflasyon hedefleri arasında bir denge kurmanın her zaman kolay olmayacağını ifade etti.
Diğer Fed yetkilileri, enflasyonun hala hedefin üzerinde seyretmesine rağmen iş gücü piyasasında meydana gelen zayıflama üzerine tartışmalara sürdürdü. Bazı yetkililer yükselebileceğini düşündüğü enflasyona karşı faiz indirimini riski olarak değerlendirirken, bazıları ise iş gücü piyasasındaki yavaşlama nedeniyle “temkinli faiz indirimleri” gerektiğini savundu.
Trump tarafından Fed yönetim kurulu üyeliğine atanan Stephen Miran, faizlerin şu anda çok yüksek olduğunu belirterek daha hızlı faiz indirimleri yapılması gerektiğini vurguladı.
Fed’in Temkinli Durumda Kalması Bekleniyor
Analistler, ekonomik verileri yayımlamadaki aksaklıkların Fed’in ekonomik durumu değerlendirmesini ve politika yönünü belirlemesini zorlaştırdığına işaret ediyor. Bu sınırlı veri akışının, Fed’in 28-29 Ekim tarihlerinde gerçekleştireceği para politikası toplantısında karar alma sürecinde belirsizliğe neden olacağı öngörülüyor.
Analistler, politika faizinin 25 baz puan indirilerek %3,75-4,00 aralığına çekilmesini beklerken, kapanmanın uzaması nedeniyle Aralık ayındaki toplantı öncesinde veri akışının öneminin artacağını vurguluyor.
Tüketici Fiyatları ve Faiz İndirim Beklentileri
Oxford Economics ABD Başekonomist Yardımcısı Michael Pearce, Eylül ayındaki tüketici fiyatlarının beklenenden daha az artış göstermesinin, önümüzdeki hafta faiz indirimi için umut verdiğini belirtti. Ancak Pearce, 2024 boyunca enflasyonun %2 yerine daha fazla %3 seviyelerde kalabileceğine dikkati çekerek, piyasa tarafından yapılan faiz indirim beklentilerini “agresif” bulduğunu ifade etti.
Pearce, “Fed’in gelecek yıl boyunca üç faiz indirimi gerçekleştirmesini bekliyoruz.” dedi. Ayrıca, tarifelerin hala mal fiyatlarını yükselttiğini ve gümrük vergilerinin manşet enflasyona 0,4 puanlık katkı sağladığını belirtti.
İş Gücü Piyasasına Dair Beklentiler
American Enterprise Institute (AEI) uzmanı Steven Kamin, verilere göre yıllık %3 enflasyonun, Fed’in %2 hedefine ulaşamadığını vurgulayarak, iş gücü talebindeki zayıf görünümün, işsizlik oranının artmamasının nedenini iş gücü arzının zayıflaması ile açıkladı.
Kamin, “Bu durum, Fed’in gelecek hafta tekrar faiz indirimine gitmesini beklediğini” belirterek, “Bu, ‘zarar vermeme’ stratejisi çerçevesinde bir karar olacak, çünkü enflasyonu kontrol altında tutmak mümkün görünmüyor ve iş gücü piyasasına dair riskler aşağı yönlü.” ifadesini kullandı. Ayrıca, kapanmanın sona ermesi ve veri akışının yeniden sağlanması durumunda Fed’in stratejisini yeniden değerlendirme fırsatı bulabileceğini de sözlerine ekledi.
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola, son enflasyon verisinin Fed için bir rahatlama kaynağı olduğunu belirterek, önümüzdeki hafta yapılacak faiz indiriminin muhtemelen engellenmeyeceğine değindi. Sonola, “Fed, enflasyonun birkaç ay boyunca %3 civarında kalmasından memnun olacak gibi görünüyor. Gümrük vergilerinin fiyatlar üzerindeki etkisi sınırlı kalırken, odakların zayıflayan iş gücü piyasasına kaydığı görülüyor.” dedi.
Sonola, önümüzdeki hafta yapılacak olası faiz indiriminin “sigorta” amaçlı olabileceğini ve hükümetin yeniden açılması ile Fed’in istihdam verileri hakkında daha net bir tabloya sahip olmasının umut edildiğini belirtti. Ayrıca, ADP’nin özel sektör istihdam verileri ve eyalet düzeyindeki işsizlik maaşı başvurularının daha fazla dikkate alınacağını ifade etti.
“`
